Λεξίδια για σημαντικές αιτίες

Κάθε καλοκαίρι, τα ειδικά ένθετα των εφημερίδων προτείνουν βιβλία για τις διακοπές από τον μακρύ κατάλογο των νέων εκδόσεων -χρήσιμη βοήθεια. Τα "Λεξίδια", όμως, καθώς οι διακοπές πλησιάζουν, αποφάσισαν να κινηθούν λίγο ανάποδα και να προτείνουν παλαιότερες εκδόσεις, δοκιμασμένες στην ζέστη και την αλμύρα...

Και επειδή τα πολλά λόγια είναι φτώχια, ξεκινάμε (χωρίς καμία αξιολογική σειρά):

• "Επτά στύλοι της σοφίας" ("Seven Pillars of Wisdom") του T.E.Lawrence (γνωστού ως "Λώρενς της Αραβίας) από τις εκδόσεις Εστία σε μετάφραση της Ευαγγελίας Κιζήλου.

838 σελίδες, συν οι πίνακες και τα παραρτήματα και οι χάρτες (απαραίτητοι για να παρακολουθείς την εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων και τις μετακινήσεις των στρατευμάτων και του μετώπου), οι "Επτά στύλοι της σοφίας" είναι το είδος του βιβλίου που φαντάζεται κανείς πως δεν είναι για διακοπές: μεγάλο, βαρύ, ιστορικό δοκίμιο. Και όμως, αυτό το εξαιρετικό ιστορικό αφήγημα, που σου δίνει να καταλάβεις καλύτερα, αν όχι το τι γίνεται στη Μέση Ανατολή, τουλάχιστον πώς ξεκίνησε το (προ)τελευταίο στάδιο αυτού του σκηνικού, ρουφιέται σαν μυθιστόρημα περιπέτειας, σαν κηνύγι του θησαυρού που για να τον βρεις ανατρέχεις στους χάρτες. Και έπειτα, διαβάζοντας κάτω από τον καυτό ήλιο των ελληνικών παραλιών, μπαίνεις καλύτερα στο πετσί των σκληροτράχηλων αράβων καμηλιέρηδων που διασχίζουν την έρημο... Ή, νιώθεις στο πετσί σου, πιο απολαυστικά, τη ζέστη καθώς ψήνεσαι από τον ήλιο αλλά, απορροφημένος όπως είσαι, νομίζεις ότι ψήνεσαι στην έρημο -το λέω μετά λόγου γνώσεως...

• "Ο ναύτης του Γιβραλτάρ" της Marguerite Duras από τις εκδόσεις Εξάντας σε μετάφραση Έφης Κορομηλά.

Ήδη το εξώφυλλο, με τον Orson Welles Και τη Jeanne Moreau (από την ομώνυμη ταινία) σε βάζει στο κλίμα ενός "φιλμ νουαρ", ενός "ασπρόμαυρου" βιβλίου του 1952 με όλα τα γνωστά θέματα της συγγραφέως: έρωτας και χωρισμός, χαμένος έρωτας και απουσία, γυναίκα και θάλασσα (ναι, αυτό που φαντάζεστε...), λιμάνια, περίεργοι τύποι... Και όλα αυτά στη θάλασσα, πάνω σε μια θαλαμηγό -ότι πρέπει για να σε δροσίζει ως αφήγηση τις ώρες στην αμμουδιά, τις ώρες με τις ρακές, τις ώρες της μεσημεριανής σιέστας. Και μην ξεχάσω: οι διάλογοι είναι ό,τι θα ζήλευε το καλύτερο b movie με τον Bogart... Ζωγραφίζουν...

• "On the Road" του Jack Kerouac (το κλασικό "Στο δρόμο") από τις εκδόσεις Πλέθρον σε μετάφραση Δήμητρας Νικολοπούλου και επιμέλεια Αλέξη Ζήρα.

Και μόνο για τις ξέφρενες σελίδες όπου αυτοσχεδιάζει λεκτικά και καταφέρνει να δώσει ήχο στις λέξεις του έτσι ώστε να νιώθουμε (μέχρι το τελευταίο δαχτυλάκι μας) τους jazz αυτοσχεδιασμούς στα αμερικάνικα μπαρ, θα άξιζε να το πάρει κανείς μαζί του -ιδίως αν πάει διακοπές με τρένο, λεωφορείο, ωτοστόπ ή και ένα απλό καράβι (κατάστρωμα πάντα) για τα νησιά. Διαβάζεται και συνοδεία μπύρας, κρασιού, ρακής, ουίσκυ, μπύρας, ρακής, τζην (με αυτή τη σειρά), αλλά, μάλλον διαβάζεται καλύτερα χωρίς τίποτε από όλα αυτά, για να καταφέρεις να ρουφήξεις τη μέθη που βγάζει μόνο του αυτό το "ιερό βιβλίο" των beat. Το απόλυτο -σύγχρονο- βιβλίο για το ταξίδι μιας γενιάς που επηρέασε όσο λίγες τη σύγχρονη "ποπ" κουλτούρα...

• "Ο μάγος"  του John Fowles από τις εκδόσεις Εστία σε μετάφραση Φαίδωνα Ταμβακάκη

775 πυκνοτυπωμένες σελίδες με ακόμη πιο πυκνά νοήματα που ξετυλίγουν ένα δαιδαλώδη λαβύρινθο ομορφιάς και συλλογισμού -ό,τι πρέπει για μοναχικές διακοπές, ήρεμες, στη ρίζα της χώρας της Σερίφου ή του Κάστρου της Σίφνου. Αν και, μια φορά στη ζωή σου νάχεις πάει στις Σπέτσες, στην πίσω μεριά, κάθε σελίδα του σε μεταφέρει σε αυτό το νησί που δεν θα το ζήσεις έτσι ποτέ σου. Δεν περιγράφεται, απολαμβάνεται. Όπως όλα τα ταξίδια στα τρίσβαθα της ψυχής και των ονείρων μας.

• "Τα οικονομικά της αθώας απάτης" του John Kenneth Galbraith, από τις εκδόσεις Λιβάνη, σε μετάφραση Γιάννη Μελά και επιστημονική επιμέλεια Κώστα Μελά

Ένα οικονομικο-πολιτικό δοκίμιο που διαβάζεται δίπλα στη θάλασσα πίνοντας καφέ και ακούγοντας τα τζιτζίκια να σου δηλώνουν -με τη σοφία ενός οικονομολόγου καθηγητή, συμβούλου τόσων Δημοκρατικών Προέδρων: "Υπάρχει μόνο η απρόσωπη αγορά και μια καθόλου αθώα απάτη"... Μη βιαστεί κανείς να το απορρίψει ως βιβλίο διακοπών: 117 σελιδούλες (μείον οι 20 της εισαγωγής) με μεγάλη γραμματοσειρά και -κυρίως αυτό- ένα λόγο απλό, εύληπτο, σχεδόν προφορικό, που σε ταξιδεύει στις σύγχρονες επιχειρήσεις, στα χρηματιστήρια, στη σημερινή αγορά και στη σημερινή πολιτική... Και  αποκαλύπτουν διεισδυτικά μια ολόκληρη λειτουργία κάτω από τη μύτη μας. Και την κατονομάζουν, απλά, ήρεμα, χωρίς κραυγές μήτε ψιθύρους. Αποκάλυψη με τη ματιά -και τη γραφίδα- ενός "ανθρώπου του συστήματος" -τι άλλο να θελήσει κανείς για να επιστρέψει προετοιμασμένος από αυτές τις προεκλογικές διακοπές;

• "Αν μια νύχτα του χειμώνα ένας ταξιδιώτης..."  του Italo Calvino, εκδόσεις Αστάρτη σε μετάφραση του μεταφραστή του, Ανταίου Χρυσοστομίδη

Ένα βιβλίο που ξεκινά μέσα σε ένα βιβλίο που ξεκινά μέσα σε ένα βιβλίο που ξεκινά μέσα σε ένα βιβλίο που ξεκινά μέσα σε ένα βιβλίο... Δύσκολο να επιλέξεις ποιον Calvino να (ξανα)διαβάσεις -και αν δεν ήταν αυτός εδώ, ως καλοκαιρινή πρόταση διακοπών θα διάλεγα, μάλλον, το "Κάτω από έναν ιαγουάρο ήλιο"- αλλά τελικά ο "Ταξιδιώτης..." έχει το επιπλέον προσόν ότι κυλάει με το ρυθμό της θάλασσας και με το ρυθμό του αγέρα και με το ρυθμό της ανάγνωσης των διακοπών, που όλο και διακόπτεται... Μικρές αυτοτελείς ιστορίες που η μία συνεχίζει την άλλη, που σε κρατάνε με κομμένη την ανάσα αλλά σου επιτρέπουν να σταματάς, να μιλάς, να παίζεις κι έπειτα να τρέχεις (γιατί η αλήθεια είναι ότι τρέχεις) να ξαναπιάσεις την επόμενη ιστορία του αφηγήματος -απλά υπέροχο.

• "Ταξιδεύοντας Ιαπωνία-Κίνα" του Νίκου Καζαντζάκη στις γνωστές εκδόσεις Ελ.Καζαντζάκη η οποία γράφει και τον επίλογο για το τελευταίο ταξίδι του συγγραφέα στην περιοχή το 1957

Ένα ταξιδιωτικό βιβλίο από έναν άφταστο μάστορα του λόγου, σε παίρνει από τις μεσογειακές παραλίες και σε ταξιδεύει πέρα μακριά, στα βάθη της Ανατολής, να ανακαλύψεις μιαν άλλη ομορφιά, μιαν άλλη κουλτούρα που, ειδικά όσον αφορά στην Ιαπωνία δεν είναι δα και τόσο μακριά μας (όσο για την Κίνα, το 4-0 της Juve επί της Ολυμπιακής της ομάδας, την έφερε πιο κοντά)[2]... Πενήντα χρόνια πριν, διαβάζεις, απολαμβάνεις, ταξιδεύεις και συγκρίνεις, κατανοώντας όσα τα άρθρα και οι επίσημες ιστορίες δεν αφηγούνται. Καζαντζάκης γαρ...

• "Η εσωτερική πλευρά του ανέμου" του Milorad Pavic από τις εκδόσεις Εστία σε μετάφραση Γκάγκα Ρόσιτς

Ένα μικρό, συγκριτικά με άλλα του, βιβλιαράκι που διαβάζεται από όποια πλευρά θες, που ξεκινά από όποια πλευρά επιλέξεις. Ό,τι και αν κάνεις, πάντως, το σίγουρο (το δοκιμασμένο, έστω) είναι ότι θα αφήνεις τον άνεμο να σφυρίζει και θα μένεις ακίνητος, βυθισμένος στις βυζαντινοβαλκανικές ιστορίες, μαγικότατου ρεαλισμού, της Ηρώς και του Λέανδρου. Παραμύθι, μύθος, ά-λογο συμπλέκονται και σε κάνουν να διαβάζεις όνειρα και, από την πρώτη βραδιά της ανάγνωσης, να ονειρεύεσαι λέξεις καινούργιες, παραγράφους ολόκληρες, τη συνέχεια του κειμένου. Ή τον λατρεύεις ή τον αφήνεις -τον λατρεύεις.

• "Πολιτική, λογική και έρωτας" της Anita Burdman Fefeman από τις εκδόσεις Εκκρεμές σε μετάφραση Λητώς Ιωακειμίδου και πρόλογο Σάββα Μιχάηλ

Η ιστορία του Jean van Heijenoort, του "συντρόφου Βαν",  ταλαντούχου μαθηματικού που έγινε προσωπικός γραμματέας (και φρουρός) του Trotsky για να αφήσει, μετά το θάνατό του, την πολιτική δράση, να στραφεί ξανά στην επιστήμη του και να λάμψει στον κλάδο της Λογικής. Μια ζωή με δυο πλήρεις ζωές και ένα κοινό παρανομαστή: τον έρωτα. Βιογραφία που διαβάζεται απνευστί, βιογραφία μιας ζωής, δυο ζωών που διασταυρώνονται με μερικούς από τους πιο σημαντικούς ιστορικούς μα και καλλιτεχνικούς σταθμούς του 20ου αιώνα. Λόγια ανθρώπων που γνώρισαν το "σύντροφο Βαν" καθώς και του ίδιου αφού η συγγραφέας τον γνώρισε ως καθηγητή Πανεπιστημίου, συνάδελφο του άντρα της -μέχρι που έμαθε για την άλλη του ζωή... Διαβάζεται καλύτερα και από αστυνομικό...

• "Η χαμένη κεφαλή του Νταμασένου Μοντέιρου"  του Antonio Tabucchi από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση του μεταφραστή του, Ανταίου Χρυσοστομίδη

Δύσκολο, όπως και με τον Calvino, να κάνεις επιλογές απ' τον Tabucchi -αν δεν ήταν το αστυνομικό στόρυ της "Χαμένης κεφαλής..." θα διάλεγα το "Ο Τριστάνος πεθαίνει", την αφήγηση ενός αντάρτη που αποκαλύπτει πως τα πράγματα δεν είναι έτσι ηρωικά όπως ξέραμε... Αλλά, καλοκαίρι, αρμύρα και ήλιος, οπότε ένα καλό αστυνομικό στόρυ προσφέρεται καλύτερα -αν έχει και άλλα στοιχεία και νοήματα (πολιτικά και κοινωνικά), ακόμη καλύτερα... Πορτογαλία, φόνος, δημοσιογράφος-ντετέκτιβ, χοντρός δικηγόρος -τα υπόλοιπα επί της οθόνης, όπου παίχτηκε με πρωταγωνιστή το Marcello Mastroianni.

• "Vinland" του Thomas Pynchon από τις εκδόσεις Χατζηνικολή σε μετάφραση Ανδρέα Β.Βαχλιώτη και επιμέλεια Ιωάννας Δ.Χατζηνικολή

Μια διαφορετική ματιά στη δεκαετία του '60, που αναμειγνύει το ροκ, το ζεν, τη Δύση με την Ανατολή, τη CIA με τη φιλοσοφία και όλα αυτά με το μοναδικό τρόπο του Pynchon που εδώ γίνεται σχεδόν... καλοκαιρινός, τόσο όσο απαιτείται για να μπορεί να διαβαστεί άνετα και στην παραλία -άλλωστε είναι μόλις 447 σελίδες. Και μιλά για τη δεκαετία του '60 με τρόπο που δεν μίλησε κανείς πριν μα ούτε και μετά... Ένα τρόπο που θα τον νιώσουν όσοι μεγάλωσαν με τους ήχους της... (Θα μπορούσα να προτείνω, με ανάλογο σκεπτικό, και το "V.", του ίδιου, αλλά άρχισα να το διαβάζω τώρα -δεν άντεξα να περιμένω τις διακοπές και δεν το μετανιώνω καθόλου...).

• "Ένας έρωτας στην έρημο" του Honore' de Balzac από τις εκδόσεις τσέπης του Καστανιώτη σε μετάφραση Γιώργου Ράικου

Μικρό μικρό σχήμα και μόλις 42 1/2 σελιδούλες είναι αυτή η νουβέλα -ίσα ίσα για ένα διάλειμμα από κάτι άλλο και έπειτα θα γυρίσετε στο κάτι άλλο, στο ταίρι σας μακάρι, πιο γλυκείς. Καθότι το αφήγημα αυτό -για την ιστορία του, δεν επιτρέπεται να πω κουβέντα για να μη χαλάσει η (ευχάριστη) έκπληξη- είναι από τα γλυκύτερα πράγματα που μπορεί να διαβάσει κανείς...

• "Οθέλλος" του William Shakespeare από τις εκδόσεις Κέδρος σε μετάφραση του Ερρίκου Μπελιέ

Θα μπορούσα, για καλοκαίρι, να επιλέξω και την "Τρικυμία" αλλά νομίζω πως η ιστορία ζήλειας, έρωτα και θανάτου του γενναίου Μαυριτανού στρατηγού και της όμορφης βενετσιάνας αρχοντοπούλας Δυσδαιμόνας, είναι η απόλυτη ιστορία αγάπης για το καλοκαίρι. Ειδικά αν βρεθείς στη Ρόδο ή σε άλλη πόλη η νησί με κάστρο, θα το κοιτάς και θα νιώθεις τη σκιά του Κάσσιου να γλυστρά ανάμεσα στις πολεμίστρες και εκείνη του Ιάγου να μπήγει το μαχαίρι. Απόλαυση.

• Σοφοκλή "Ηλέκτρα" σε μετάφραση Γιώργου Χειμωνά (προτιμήσεις είν' αυτές) από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Η παράσταση του Peter Stein στην Επίδαυρο πλησιάζει και επομένως, μια μικρή προθέρμανση κανέναν δεν βλάπτει. Άλλωστε όλο το κλασικό ρεπερτόριο είναι κατάλληλο για καλοκαίρι (φθινόπωρο, χειμώνα και άνοιξη) οπότε, απλώς μια αφορμή χρειάζεται...

Και επειδή, όλο και κάποιο παιδί θα υπάρχει, τα "Λεξίδια" θυμούνται και προτείνουν, χωρίς λόγια και ανάλογα με την ηλικία, από Jules Vernes ("Ταξίδι στο κέντρο της γης", "20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα" ή "Μιχαήλ Στρογγώφ")[1] μέχρι "Τομ Σώγερ" και "Νησί των θησαυρών". Αλλά, και Άλκη Ζέη (ή ακόμη και Λουντέμη) και "Μικρό Πρίγκιπα" και, φυσικά, Cortomaltese του Hugo Pratt... Και, επειδή η δουλεία ξανάρθε (η κανονική, με τις αλυσίδες και τα σχετικά...), δεν θα έβλαπτε να ξεθάψουμε να δώσουμε στα βλαστάρια μας την "Καλύβα του μπάρμπα Θωμά" ή, για να πάμε (πολιτικά) λίγο παραπέρα, τους "Αθλιους" του Hugo... Και, βέβαια, ειδικά για τα μικρότερα, μη ξεχνάμε τους Μύθους του Αισώπου -με τόσα ζώα είναι ό,τι πρέπει για να παρασυρθεί το πιτσιρίκι, να ονειρευτεί και να αποκοιμηθεί (όποιος θέλει, ας δει εδώ μια hand made διασκευή)... Για λίγο μεγαλύτερα πιτσιρίκια, υπάρχει πάντα η "Οδύσσεια" και η "Ιλιάδα", οι απόλυτες περιπέτειες...

Καλή ανάγνωση...

Υ.Γ. Θα ακολουθήσει και ένας κατάλογος με μουσικές, εντός των προσεχών ημερών...

[1] Ρίχτε μια ματιά, κλικάροντας εδώ>>, στις εκπληκτικές εικονογραφήσεις του Enkie Bilal στα έργα του Vernes -τις είδα και μου 'ρθε να πάω να παίξω "Λόττο", "Στοίχημα" και δεν ξέρω τι άλλο σχετικό υπάρχει για να αγοράσω πλήρη τη σειρά να χαζεύω την εικονογράφηση αυτού του σπουδαίου μάστορα...

[2] Σιγά μην πέρναγε ολόκληρη εγγραφή χωρίς αναφορά στο ποδοσφαιρικό πάθος...

Οδηγός πλοήγησης στα "Λεξίδια", από εδώ >>

Από padre στις Δευτέρα, 23 Ιουλίου 2007 @ Δευτέρα, 23 Ιουλίου 2007 9:02 πμ
Permalink
Tags: βιβλιοεπιλογές , προσωπικές επιλογές , λογοτεχνία , τέχνη , paidi